Η Γαλλία βλέπει την κοινωνική και πολιτική κρίση να μεταφέρεται στις χρηματοπιστωτικές αγορές, μετά το Σαββατοκύριακο των βίαιων διαδηλώσεων που συγκλόνισαν τη χώρα. Οι γαλλικές μετοχές δέχονται ισχυρές πιέσεις, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξάνονται και οι επενδυτές ανησυχούν ολοένα περισσότερο για το κατά πόσον η κυβέρνηση μπορεί να αντιμετωπίσει το δημοσιονομικό πρόβλημα χωρίς να προκαλέσει νέα έκρηξη κοινωνικής δυσαρέσκειας.
Συγκεκριμένα, η εικόνα τη Δευτέρα (19/10) ήταν αποκαλυπτική. Ο δείκτης CAC 40 του Χρηματιστηρίου του Παρισιού υποχωρούσε ακόμα και κατά 1,53%, σύμφωνα με το Reuters, ενώ οι μεγαλύτερες γαλλικές τράπεζες κατέγραφαν ακόμη μεγαλύτερες απώλειες. Την ίδια ώρα, η απόδοση του δεκαετούς γαλλικού ομολόγου έφτανε το 4,866%, με τη διαφορά από το αντίστοιχο γερμανικό να διευρύνεται στις 145 μονάδες βάσης, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Wall Street Journal.
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται ένα πολιτικό και οικονομικό δίλημμα που γίνεται ολοένα δυσκολότερο για το Παρίσι, αφού οι αγορές απαιτούν αξιόπιστο σχέδιο περιορισμού του ελλείμματος, την ώρα που οι δρόμοι γεμίζουν από πολίτες που αντιδρούν στο κόστος ζωής και στην κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών.
Οι διαδηλώσεις στη Γαλλία φέρνουν νέες πιέσεις στις αγορές
Οι μαζικές κινητοποιήσεις του Σαββάτου (17/10) και της Κυριακής (18/10), που συνοδεύτηκαν από σοβαρά επεισόδια, καταστροφές και περισσότερες από 2.000 συλλήψεις, επιδείνωσαν το ήδη εύθραυστο επενδυτικό κλίμα.
Στο επίκεντρο των διαμαρτυριών βρίσκονται η ακρίβεια, οι οικονομικές δυσκολίες των νοικοκυριών και η δυσαρέσκεια για τις δημόσιες υπηρεσίες, ιδιαίτερα την εκπαίδευση. Η αναταραχή έχει αποκτήσει ευρύτερη πολιτική διάσταση, ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.
Ωστόσο, οι εικόνες από τις συγκρούσεις στους δρόμους των γαλλικών πόλεων δεν αποτελούν τη μοναδική εξήγηση για την αναταραχή στις αγορές. Η δημοσιονομική κατάσταση της χώρας είχε ήδη προκαλέσει ανησυχία στους επενδυτές, ενώ η διεθνής αγορά ομολόγων αντιμετωπίζει ευρύτερες πιέσεις.
Οι διαδηλώσεις προσθέτουν έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας μιας και καθιστούν πολιτικά δυσκολότερη την υιοθέτηση μέτρων για τον περιορισμό των δημοσίων δαπανών ή την αύξηση των φορολογικών εσόδων.
Αυτή ακριβώς είναι η αντίφαση που αναδεικνύουν οι αναλυτές. Για να καθησυχάσει τους επενδυτές, η γαλλική κυβέρνηση χρειάζεται να παρουσιάσει πειστικό σχέδιο δημοσιονομικής προσαρμογής. Η εφαρμογή του, όμως, κινδυνεύει να εντείνει τις κοινωνικές αντιδράσεις.
Στο 4,866% το δεκαετές γαλλικό ομόλογο
Η μεγαλύτερη ανησυχία αποτυπώνεται στην αγορά κρατικού χρέους. Στη διάρκεια της συνεδρίασης της Δευτέρας (19/10), η απόδοση του δεκαετούς γαλλικού ομολόγου αυξήθηκε κατά 7,8 μονάδες βάσης, στο 4,866%, σύμφωνα με τη Wall Street Journal. Όταν αυξάνεται η απόδοση ενός κρατικού ομολόγου, αυτό σημαίνει ότι οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερη ανταμοιβή για να διακρατήσουν τον συγκεκριμένο τίτλο. Για το κράτος, η παρατεταμένη άνοδος των αποδόσεων μεταφράζεται σταδιακά σε ακριβότερο δανεισμό.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαφορά ανάμεσα στις αποδόσεις των γαλλικών και των γερμανικών δεκαετών ομολόγων. Η Γερμανία χρησιμοποιείται συνήθως ως σημείο αναφοράς στην Ευρωζώνη και η διεύρυνση αυτής της διαφοράς δείχνει ότι οι επενδυτές απαιτούν μεγαλύτερο ασφάλιστρο κινδύνου για το γαλλικό χρέος. Η διαφορά έφτασε τις 145 μονάδες βάσης, δηλαδή τις 1,45 ποσοστιαίες μονάδες, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή η Γαλλία αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης. Μια παρατεταμένη κρίση εμπιστοσύνης στο γαλλικό χρέος θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις πολύ πέρα από τα σύνορά της.
«Βουτιά» στο Χρηματιστήριο του Παρισιού
Η αναταραχή πέρασε και στις μετοχές, με τις γαλλικές τράπεζες να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των ρευστοποιήσεων.
Ειδικότερα, σύμφωνα με το Reuters, ο CAC 40 υποχωρούσε ακόμα και κατά 1,53% τη Δευτέρα (19/10), ενώ οι μετοχές των BNP Paribas, Société Générale και Crédit Agricole σημείωναν απώλειες από 2,2% έως 2,6%.Οι τράπεζες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στις μεταβολές της αγοράς ομολόγων, καθώς διαθέτουν επενδυτικά χαρτοφυλάκια και δραστηριοποιούνται σε ένα περιβάλλον όπου το κόστος χρηματοδότησης επηρεάζει την οικονομική δραστηριότητα.
Πιέσεις καταγράφηκαν, επίσης, σε εταιρείες λιανικού εμπορίου και ακινήτων, όπως η Carrefour και η Unibail-Rodamco-Westfield. Το αρνητικό κλίμα επηρέασε και την ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά, με τον πανευρωπαϊκό δείκτη STOXX 600 να υποχωρεί κατά 0,79% στο χρονικό σημείο που κατέγραψε το Reuters.
Οι διακυμάνσεις αυτές δεν αποδεικνύουν ότι επίκειται χρηματοπιστωτική κρίση. Δείχνουν, όμως, ότι οι επενδυτές αντιμετωπίζουν πλέον την πολιτική αβεβαιότητα στη Γαλλία ως ουσιαστικό οικονομικό κίνδυνο.
Το χρέος της Γαλλίας και το δημοσιονομικό αδιέξοδο
Το βαθύτερο πρόβλημα της γαλλικής οικονομίας είναι ότι οι κοινωνικές αναταραχές εκδηλώνονται σε μια περίοδο ήδη αυξημένων δημοσιονομικών πιέσεων.
Πιο αναλυτικά, το δημόσιο χρέος υπερβαίνει το 119% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Wall Street Journal, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα παραμένει υψηλότερο από το ευρωπαϊκό όριο αναφοράς του 3%.
Η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με τη δύσκολη αποστολή της κατάρτισης και έγκρισης του προϋπολογισμού του 2027, χωρίς να διαθέτει την πολιτική ευχέρεια που θα απαιτούσε ένα ευρύ πρόγραμμα περικοπών ή φορολογικών παρεμβάσεων. Το ενδεχόμενο παρατεταμένης πολιτικής παράλυσης ανησυχεί ιδιαίτερα τους επενδυτές.
Ο κίνδυνος είναι να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος. Με άλλα λόγια, η αβεβαιότητα οδηγεί σε υψηλότερες αποδόσεις ομολόγων, ο ακριβότερος δανεισμός επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά και η επιδείνωση των δημοσιονομικών μεγεθών προκαλεί νέες πιέσεις στις αγορές. Παράλληλα, η κυβέρνηση καλείται να αντιμετωπίσει την κοινωνική δυσαρέσκεια που θα μπορούσε να ενταθεί από πρόσθετα μέτρα λιτότητας. Η αντιπαράθεση αυτή εξηγεί γιατί η γαλλική κρίση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά ως ένα πρόβλημα χρηματοπιστωτικών αγορών.
Οι προειδοποιήσεις για κρίση χρέους στη Γαλλία
Πάντως, οι φόβοι για την πορεία του γαλλικού χρέους δεν εμφανίστηκαν με τις τελευταίες διαδηλώσεις. Ήδη από τις αρχές Οκτωβρίου, οικονομικοί αναλυτές είχαν επισημάνει τον κίνδυνο μιας βαθύτερης κρίσης, καθώς η πολιτική αστάθεια περιόριζε τις δυνατότητες δημοσιονομικής προσαρμογής. Η ανησυχία αφορά κυρίως το κατά πόσον η Γαλλία μπορεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των αγορών χωρίς να οδηγηθεί σε κοινωνική και πολιτική σύγκρουση.
Η αυξημένη απόδοση των ομολόγων, από μόνη της, δεν ισοδυναμεί με αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους. Ούτε η πτώση του Χρηματιστηρίου σημαίνει ότι έχει ξεκινήσει κρίση αντίστοιχη με εκείνη της Ευρωζώνης στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Ωστόσο, ο συνδυασμός υψηλού χρέους, επίμονων ελλειμμάτων, πολιτικής αστάθειας και κοινωνικής αναταραχής δημιουργεί συνθήκες που μπορούν να ενισχύσουν μια κρίση εμπιστοσύνης.
Ιδιαίτερα κρίσιμο θα είναι εάν οι πιέσεις στις αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων αποκτήσουν διάρκεια και εάν οι επενδυτές αρχίσουν να αμφισβητούν συστηματικά την ικανότητα της κυβέρνησης να υλοποιήσει ένα αξιόπιστο δημοσιονομικό πρόγραμμα.
Μπορεί η ΕΚΤ να στηρίξει τη Γαλλία;
Η κλιμάκωση της αναταραχής επαναφέρει και το ερώτημα εάν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) θα μπορούσε να παρέμβει στην αγορά γαλλικών ομολόγων.
Η ΕΚΤ διαθέτει τον Μηχανισμό Προστασίας της Μετάδοσης (TPI), ο οποίος δημιουργήθηκε το 2022 για να αντιμετωπίζει αδικαιολόγητες και άτακτες κινήσεις στις αγορές, όταν αυτές απειλούν την ομαλή μετάδοση της νομισματικής πολιτικής στην Ευρωζώνη. Η χρήση του, όμως, δεν είναι αυτόματη. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την επίσημη περιγραφή της ΕΚΤ, εξετάζονται κριτήρια που αφορούν τη συμμόρφωση με το δημοσιονομικό πλαίσιο της Ε.Ε., τη βιωσιμότητα του χρέους και τη συνολική οικονομική πολιτική της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι η άνοδος των γαλλικών αποδόσεων δεν αρκεί από μόνη της για να ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός.
Επιπλέον, η ΕΚΤ διαχωρίζει τις αδικαιολόγητες διαταραχές των αγορών από τις πιέσεις που οφείλονται στα πραγματικά οικονομικά δεδομένα μιας χώρας. Για τη Γαλλία, το καθοριστικό ζήτημα παραμένει επομένως πολιτικό όσο και οικονομικό, δηλαδή εάν μπορεί να διαμορφωθεί μια αξιόπιστη πορεία περιορισμού του ελλείμματος, την οποία θα αποδεχθούν οι αγορές και θα μπορέσει να αντέξει η κοινωνία.
Με τις διαδηλώσεις να έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρή αναταραχή και τις αγορές να στέλνουν νέα προειδοποιητικά μηνύματα, η γαλλική κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί δύο μέτωπα ταυτόχρονα. Και όσο αυτά αλληλοτροφοδοτούνται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος η κρίση εμπιστοσύνης να αποκτήσει ευρύτερες ευρωπαϊκές διαστάσεις.
Πηγή: ieidiseis.gr
