Κενά, αδυναμίες και απουσία μιας ενιαίας βάσης δεδομένων για τους αιχμαλώτους πολέμου που λαμβάνουν επιδόματα, ανέδειξε έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, η οποία διαπίστωσε πως έξι πρόσωπα λαμβάνουν χρήματα, χωρίς να είναι καταγεγραμμένοι σε οποιαδήποτε λίστα δικαιούχων.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία, στην έκθεσή της, διαπιστώνει πως από τις 852 περιπτώσεις που λαμβάνουν ωφελήματα ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι πολέμου, δεκαπέντε πρόσωπα δεν περιλαμβάνονται ούτε στο Μητρώο Αιχμαλώτων του ΥΠΑΜ, ούτε στο αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού, τα οποία χρησιμοποιούνται για την καταβολή ενός από τα σχετικά ωφελήματα.
Από τον περαιτέρω έλεγχο στα Στρατολογικά Μητρώα, τα οποία αποτελούν την ουσιαστική βάση ετοιμασίας των Μητρώων Αιχμαλώτων, για τις έξι περιπτώσεις επιβεβαιώθηκε ότι είχαν διατελέσει αιχμάλωτοι, οπότε λανθασμένα δεν περιλαμβάνονταν στο Μητρών Αιχμαλώτων του ΥΠΑΜ και για τρεις ότι είχαν συλληφθεί ως όμηροι και, συνεπώς, δικαιούνται σχετικό ωφέλημα, όχι όμως ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι πολέμου. Για τις υπόλοιπες έξι περιπτώσεις δεν εντοπίστηκαν από τον έλεγχο στα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιόν της Ελεγκτικής για τεκμηρίωση, ότι τα πρόσωπα είχαν διατελέσει αιχμάλωτοι πολέμου. Κατά συνέπεια, η καταβολή ωφελήματος με την ιδιότητα αυτή δεν τεκμηριώνεται.
Από την πλευρά τους, οι Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ανέφεραν πως η ιδιότητα του αιχμαλώτου επιβεβαιώνεται μέσω του Μητρώου του ΥΠΑΜ, ηλεκτρονικών αρχείων των Στρατολογικών Γραφείων ή γραπτής επιβεβαίωσης από το ΥΠΑΜ.
Ωστόσο, κατά τον επιτόπιο έλεγχο που διενεργήθηκε για τις 15 περιπτώσεις ληπτών ωφελήματος που δεν ήταν καταχωρισμένοι στο Μητρώο του ΥΠΑΜ ή το αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού, δεν εντοπίστηκαν στοιχεία ή παραστατικά που να τεκμηριώνουν την εφαρμογή των διαδικασιών αυτών. Επιπλέον, το αντίγραφο του Μητρώου Αιχμαλώτων που τηρούν οι ΥΚΑ δεν επικαιροποιείται.
Ήταν λιποτάχτης, συνελήφθη από τους Τούρκους και λαμβάνει επίδομα
Όπως καταγράφει στην έκθεση της η Ελεγκτική, «πρόσωπο το οποίο κατατάχθηκε στην Εθνική Φρουρά στις 21.1.1974 και, ενώ υπηρετούσε ως κληρωτός, στις 12.4.1975 κηρύχθηκε από τη Μονάδα του ως λιποτάκτης. Στις 28.4.1975, ενώ τελούσε σε κατάσταση λιποταξίας, συνελήφθη από τις κατοχικές δυνάμεις και αφέθηκε ελεύθερος στις 20.5.1975. Το εν λόγω πρόσωπο φαίνεται να περιλήφθηκε λανθασμένα στο Μητρώο Αιχμαλώτων, καθότι, σύμφωνα με τον Νόμο, «Αιχμάλωτος Πολέμου» σημαίνει κάθε Ελληνοκύπριο και Ελλαδίτη συλληφθέντα από τις τουρκικές κατοχικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής του 1974».
Παράλληλα αναφέρει ότι, «συνεπώς, παρόλο που φαίνεται να αιτιολογείται η παραχώρηση του μηνιαίου τιμητικού επιδόματος, εφόσον προκύπτει πρόσθετη υπηρεσία, δεν αιτιολογείται η καταβολή του εξαμηνιαίου εφάπαξ τιμητικού επιδόματος, δικαιούχοι του οποίου είναι οι αιχμάλωτοι κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής».
«Πρόσωπο για το οποίο καταχωρίστηκαν στο Στρατολογικό Μητρώο, εκ παραδρομής, εγγραφές που αφορούσαν μερίδα άλλου ατόμου, στις οποίες περιλαμβάνονταν αναφορές σχετικές με αιχμαλωσία. Παρόλο που οι λανθασμένες μεταβολές ακυρώθηκαν το 1983, αυτές λήφθηκαν εκ παραδρομής υπόψη κατά την ετοιμασία του Μητρώου Αιχμαλώτων του Υπουργείου Άμυνας. Συνεπώς, δεν αιτιολογείται η καταβολή του εξαμηνιαίου εφάπαξ τιμητικού επιδόματος, δικαιούχοι του οποίου είναι οι αιχμάλωτοι», αναφέρεται ακόμη.
Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι προκύπτουν λανθασμένες και ελλιπείς εγγραφές στο Μητρώο Αιχμαλώτων, αφου από την αντιπαραβολή του συνόλου των 852 ληπτών ωφελήματος με τις καταχωρίσεις του αρχείου του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού και του Μητρώου Αιχμαλώτων του ΥΠΑΜ διαπίστωσαν ότι 20 περιπτώσεις που δεν ήταν καταχωρισμένες πουθενά και 130 περιπτώσεις που ήταν καταχωρισμένες στο αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού αλλά όχι στο Μητρώο Αιχμαλώτων.
Από τις 130, επιλέχθηκαν για περαιτέρω έλεγχο, ως προς τις σχετικές καταχωρίσεις στα Στρατολογικά Μητρώα, εκείνες που αφορούσαν στα Στρατολογικά Γραφεία Λευκωσίας, Κερύνειας και Μόρφου, οι οποίες ανέρχονται σε 77. Από το έλεγχο εντοπίστηκαν δύο λανθασμένες καταχωρίσεις που αφορούν σε πρόσωπα που λαμβάνουν ωφέλημα ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι πολέμου, χωρίς αυτό να τεκμηριώνεται από τις καταχωρίσεις στα Στρατολογικά Μητρώα. Τα ευρήματα, σημειώνει η Ελεγκτική, καταδεικνύουν αδυναμίες τόσο ως προς την ακρίβεια όσο και ως προς την πληρότητα του Μητρώου.
Προκύπτει εξάλλου περιορισμένη δυνατότητα επαλήθευσης των Στρατολογικών Μητρώων, καθότι, σύμφωνα με την Ελεγκτική, τα Στρατολογικά Μητρώα, στα οποία βασίστηκε το Μητρώο Αιχμαλώτων, παρουσιάζουν ουσιώδεις ελλείψεις. Συγκεκριμένα, σε 39 από τις 77 περιπτώσεις που εξετάστηκαν απουσίαζαν βασικά στοιχεία, όπως η Μονάδα υπηρεσίας ή οι ημερομηνίες έναρξης και λήξης της αιχμαλωσίας.
Διαπιστώθηκαν επίσης μεταγενέστερες καταχωρίσεις, ακόμη και πολλά χρόνια μετά το 1974. Σύμφωνα με τις αρμόδιες υπηρεσίες, όπως ανέφεραν στην Ελεγκτική, «αυτές στηρίχθηκαν σε δικαιολογητικά που έκτοτε έχουν καταστραφεί, με αποτέλεσμα να μην είναι σήμερα δυνατή η επαλήθευσή τους. Σε πρόσθετο δείγμα έξι περιπτώσεων που εξετάστηκε δεν κατέστη δυνατό να εντοπιστούν συμπληρωματικά ιστορικά στοιχεία, καθώς, σύμφωνα με την ΕΦ, τα σχετικά αρχεία των Μονάδων είχαν απολεσθεί κατά την εισβολή».
Σε ό,τι αφορά στην Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας (ΥΔΕΠ), η Ελεγκτική χαρακτηρίζει ως θετική την εικόνα που έχει διαπιστώσει, καθότι για τις 65 περιπτώσεις αιχμαλώτων που έλαβαν επίδομα φροντίδας από την ΥΔΕΠ το 2025, ο έλεγχος επιβεβαίωσε ότι η ιδιότητα του αιχμαλώτου είχε τεκμηριωθεί με πιστοποιητικά του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού. Ως εκ τούτου για τις περιπτώσεις που εξετάστηκαν δεν προέκυψε παρατήρηση ως προς τις διαδικασίες της ΥΔΕΠ.
Στα συμπεράσματά της, η Ελεγκτική καταλήγει πως ο έλεγχος δεν κατέδειξε απλώς μεμονωμένες λανθασμένες ή ελλιπείς εγγραφές. Ανέδειξε ένα ευρύτερο πρόβλημα, ότι δηλαδή δεν υπάρχει σήμερα μία ενιαία, πλήρης και επαληθεύσιμη βάση δεδομένων, στην οποία να μπορούν να στηριχθούν με επαρκή διασφάλιση όλες οι αρμόδιες υπηρεσίες για την αναγνώριση και την πληρωμή των δικαιούχων.
Σημειώνει εξάλλου ότι «οι αδυναμίες που εντοπίστηκαν οφείλονται, εν μέρει, στις ιδιάζουσες συνθήκες του 1974, την απώλεια αρχείων, την κατάσταση των Στρατολογικών Μητρώων και μεταγενέστερες καταχωρίσεις για τις οποίες δεν τηρήθηκαν αποδεικτικά στοιχεία, οι οποίες περιορίζουν αντικειμενικά τη δυνατότητα πλήρους επαλήθευσης ορισμένων περιπτώσεων. «Το γεγονός αυτό όμως δεν απαλλάσσει τις ΥΚΑ από την υποχρέωσή τους να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα ώστε να τεκμηριώνουν, στο μέτρο του δυνατού, την ιδιότητα της αιχμαλωσίας πριν την καταβολή οποιουδήποτε ωφελήματος».
Κρίσιμη προτεραιότητα, κατέληξε «αποτελεί η πλήρης αντιπαραβολή των ληπτών ωφελημάτων με το επικαιροποιημένο Μητρώο Αιχμαλώτων και τα διαθέσιμα επίσημα τεκμήρια, η εξατομικευμένη επανεξέταση των περιπτώσεων που δεν επιβεβαιώνονται, η διόρθωση και συστηματική επικαιροποίηση του Μητρώου και η δημιουργία επαρκούς ίχνους ελέγχου για κάθε πιστοποίηση και καταβολή. Όπου, μετά την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης διαδικασίας και την αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων αξιόπιστων τεκμηρίων, δεν τεκμηριώνεται η ιδιότητα του δικαιούχου, θα πρέπει να λαμβάνονται τα προβλεπόμενα διοικητικά μέτρα».
